8 ساعت پیش
ارچه نسوز چیست؟ معرفی انواع پارچههای نسوز و کاربرد آنها در صنایع مختلف
در بسیاری از صنایع، کنترل حرارت، ایمنی در برابر آتش و مقاومت در شرایط سخت کاری اهمیت حیاتی دارد. پارچههای نسوز بهعنوان یکی از مهمترین تجهیزات ایمنی و صنعتی، نقش کلیدی در محافظت از تجهیزات، نیروی انسانی و محیط کار ایفا میکنند. این پارچهها با توجه به جنس و ساختار خود، در برابر حرارت بالا، شعله مستقیم، مواد شیمیایی و سایش مقاومت بالایی دارند.
در این مقاله به معرفی انواع پارچه نسوز، ویژگیها و کاربردهای آنها در صنایع مختلف میپردازیم.
پارچه نسوز چیست؟
پارچه نسوز نوعی منسوج صنعتی است که از الیاف مقاوم در برابر حرارت، آتش و شرایط محیطی سخت تولید میشود. این پارچهها معمولاً تا دماهای بسیار بالا (از ۲۵۰ تا بیش از ۱۰۰۰ درجه سانتیگراد، بسته به نوع الیاف) مقاومت دارند و در صنایع سنگین، نفت و گاز، پتروشیمی، فولاد، نیروگاهها و صنایع ساختمانی استفاده میشوند.
انواع پارچه نسوز
1. پارچه نسوز فایبرگلاس
پارچه نسوز فایبرگلاس یکی از پرکاربردترین منسوجات نسوز صنعتی است که از الیاف شیشهای بافته میشود و به دلیل مقاومت حرارتی بالا تا حدود ۵۵۰ درجه سانتیگراد، عایق بسیار مناسبی در برابر حرارت، آتش و انتقال حرارتی محسوب میگردد. این پارچه علاوهبر مقاومت حرارتی، دارای خاصیت عایق الکتریکی، مقاومت شیمیایی مناسب و وزن سبک است و به همین دلیل در صنایع مختلفی مانند نفت و گاز، پتروشیمی، فولاد، ساختمان و تجهیزات ایمنی کاربرد گستردهای دارد. از پارچه فایبرگلاس نسوز معمولاً برای عایقکاری تجهیزات، تولید پردههای جوشکاری، لباس و دستکش نسوز، کاور کابلها و محافظت از سطوح در معرض حرارت استفاده میشود و در صورت نیاز میتوان آن را با روکشهایی مانند سیلیکون، تفلون یا فویل آلومینیوم تقویت کرد.
![[تصویر: fiberglass-mat4.jpg]](https://tg-sanat.com/wp-content/uploads/2025/09/fiberglass-mat4.jpg)
ویژگیها:
[list]
[*]مقاومت حرارتی تا حدود ۵۵۰ درجه سانتیگراد
[*]عایق حرارتی و الکتریکی
[*]وزن سبک و قیمت اقتصادی
[*]مقاومت مناسب در برابر مواد شیمیایی
[/list]
کاربردها:
[list]
[*]عایقکاری حرارتی تجهیزات
[*]دوخت لباسهای نسوز
[*]پردههای نسوز صنعتی
[*]کاور و روکش کابلها
[/list]
2. پارچه نسوز فایبرگلاس با روکش (سیلیکون، تفلون، آلومینیوم)
پارچه نسوز فایبرگلاس روکشدار نوعی پارچه نسوز است که از پارچه فایبرگلاس پایه تشکیل شده و برای افزایش کارایی و دوام، با روکشهایی مانند سیلیکون، تفلون (PTFE) یا فویل آلومینیوم پوشش داده میشود. این روکشها باعث بهبود مقاومت پارچه در برابر رطوبت، روغن، مواد شیمیایی، سایش و نفوذ گردوغبار شده و در عین حال تحمل حرارتی آن را افزایش میدهند؛ بهطوریکه پارچه همچنان مقاومت حرارتی تا حدود ۵۵۰ درجه سانتیگراد (و در برخی کاربردها بیشتر بهصورت غیرمستقیم) را حفظ میکند. پارچه فایبرگلاس روکش سیلیکونی انعطافپذیر و ضدآب است، نوع تفلونی سطحی نچسب و مقاوم شیمیایی دارد و نوع آلومینیومی با بازتاب حرارت، محافظ بسیار مناسبی در برابر تشعشع گرمایی محسوب میشود. از این نوع پارچه نسوز بهطور گسترده در پردههای جوشکاری، عایقکاری خطوط لوله، کاور تجهیزات صنعتی، صنایع نفت و گاز و محیطهای با شرایط سخت کاری استفاده میشود.
![[تصویر: fiberglass-wit-foil2_result.webp]](https://nasoozpars.com/wp-content/uploads/2025/10/fiberglass-wit-foil2_result.webp)
انواع روکشها:
[list]
[*]سیلیکونی: ضدآب، مقاوم در برابر روغن و مواد شیمیایی
[*]تفلونی (PTFE): سطح نچسب و مقاومت شیمیایی بالا
[*]آلومینیومی: بازتاب حرارت و مقاومت در برابر تابش گرما
[/list]
کاربردها:
[list]
[*]پردههای جوشکاری
[*]عایقکاری خطوط لوله
[*]پوشش تجهیزات در محیطهای مرطوب یا شیمیایی
[/list]
3. پارچه نسوز سرامیکی
پارچه نسوز سرامیکی نوعی منسوج صنعتی مقاوم در برابر حرارتهای بسیار بالا است که از الیاف سرامیکی با خلوص بالا تولید میشود و معمولاً توان تحمل دما تا حدود ۱۲۶۰ درجه سانتیگراد (و در برخی گریدها بیشتر) را دارد. این پارچه به دلیل مقاومت عالی در برابر شعله مستقیم، شوک حرارتی و مواد شیمیایی، در عین حال وزن کم و انعطافپذیری مناسب، یکی از بهترین گزینهها برای عایقکاری تجهیزات با دمای بالا محسوب میشود. پارچه سرامیکی اغلب با تقویتکنندههایی مانند سیم فولادی یا استیل نسوز بافته میشود تا استحکام مکانیکی آن افزایش یابد و در کاربردهایی نظیر عایق کورهها، پردههای نسوز حرارتی، پوشش تجهیزات صنایع فولاد و ذوب فلزات، پتروشیمی و نیروگاهها مورد استفاده قرار میگیرد.
![[تصویر: Ceramic-fiber-cloth3.jpg]](https://nasoozpars.com/wp-content/uploads/2025/10/Ceramic-fiber-cloth3.jpg)
ویژگیها:
[list]
[*]مقاومت حرارتی تا ۱۲۶۰ درجه سانتیگراد
[*]مقاومت عالی در برابر شعله مستقیم
[*]وزن کم و انعطافپذیری مناسب
[/list]
کاربردها:
[list]
[*]کورهها و صنایع ذوب فلزات
[*]عایق حرارتی تجهیزات با دمای بالا
[*]پردهها و پوششهای ضدحریق
[/list]
4. پارچه نسوز آزبست
پارچه نسوز آزبست نوعی منسوج نسوز است که از الیاف معدنی آزبست تولید میشود و به دلیل مقاومت حرارتی بسیار بالا، عایق بودن در برابر حرارت و الکتریسیته، در گذشته کاربرد گستردهای در صنایع مختلف داشته است. این پارچه توان تحمل دماهای بالا و تماس مستقیم با حرارت را دارد و سابقاً در عایقکاری تجهیزات صنعتی، ساخت واشر و درزگیرهای نسوز، پوشش کورهها و محافظت از سطوح داغ استفاده میشد. با این حال، به دلیل خطرات جدی برای سلامتی انسان و خاصیت سرطانزایی الیاف آزبست، امروزه استفاده از پارچه نسوز آزبست در بسیاری از کشورها محدود یا ممنوع شده و معمولاً با جایگزینهای ایمنتری مانند پارچههای نسوز سرامیکی، فایبرگلاس یا آرامیدی جایگزین میگردد.
![[تصویر: asbestos-fabric.webp]](https://tg-sanat.com/wp-content/uploads/2025/11/asbestos-fabric.webp)
ویژگیها:
[list]
[*]مقاومت حرارتی بسیار بالا
[*]عایق حرارتی و الکتریکی
[/list]
⚠️ نکته مهم: استفاده از آزبست به دلیل اثرات سرطانزا در بسیاری از کشورها ممنوع است و معمولاً با الیاف جایگزین ایمنتر جایگزین میشود.
5. پارچه نسوز آرامید
پارچه نسوز آرامید کولار (Kevlar) نوعی منسوج صنعتی پیشرفته است که از الیاف آرامیدی کولار تولید میشود و به دلیل استحکام مکانیکی بسیار بالا، مقاومت عالی در برابر سایش، پارگی و حرارت، در رده پارچههای نسوز با کارایی بالا قرار میگیرد. این پارچه در برابر شعله مستقیم ذوب نمیشود و معمولاً تا حدود ۲۵۰ تا ۳۰۰ درجه سانتیگراد مقاومت حرارتی دارد، در حالی که همزمان انعطافپذیری و دوام بالایی را حفظ میکند. پارچه نسوز کولار به دلیل مقاومت فوقالعاده در برابر تنشهای مکانیکی و ضربه، انتخابی ایدهآل برای تولید لباسها و دستکشهای ایمنی و آتشنشانی، پوششهای محافظ صنعتی، صنایع نظامی و هوافضا، و محیطهای کاری با سایش و خطر بالا محسوب میشود و نقش مهمی در افزایش ایمنی و طول عمر تجهیزات ایفا میکند.
![[تصویر: Aramid-Fabric.webp]](https://agreennasooz.com/wp-content/uploads/2025/05/Aramid-Fabric.webp)
ویژگیها:
[list]
[*]مقاومت در برابر حرارت و شعله
[*]استحکام کششی بسیار بالا
[*]مقاومت در برابر سایش و پارگی
[/list]
کاربردها:
[list]
[*]لباسهای ایمنی و آتشنشانی
[*]دستکشهای نسوز
[*]صنایع نظامی و هوافضا
[/list]
6. پارچه نسوز کربنی
پارچه نسوز کربنی نوعی منسوج صنعتی پیشرفته است که از الیاف کربن تولید میشود و به دلیل مقاومت حرارتی بالا، وزن کم و استحکام مکانیکی مناسب، در کاربردهای خاص و حساس صنعتی مورد استفاده قرار میگیرد. این پارچه در محیطهای بدون اکسیژن میتواند دماهای بسیار بالا را تحمل کند و در برابر شوک حرارتی و تغییرات ناگهانی دما عملکرد پایداری دارد، هرچند در حضور اکسیژن مقاومت حرارتی آن محدودتر است. پارچه نسوز کربنی همچنین دارای رسانایی الکتریکی و پایداری شیمیایی مناسب بوده و به همین دلیل در صنایعی مانند هوافضا، صنایع پیشرفته، کورههای خاص، عایقکاری تجهیزات دما بالا و کاربردهای مهندسی ویژه به کار میرود و انتخابی تخصصی برای شرایط کاری خاص محسوب میشود.
![[تصویر: carbon-yarn4.jpg]](https://agreennasooz.com/wp-content/uploads/2025/10/carbon-yarn4.jpg)
ویژگیها:
[list]
[*]مقاومت حرارتی بالا در محیطهای بدون اکسیژن
[*]وزن کم و استحکام بالا
[*]رسانایی الکتریکی
[/list]
کاربردها:
[list]
[*]صنایع پیشرفته
[*]هوافضا
[*]تجهیزات خاص صنعتی
[/list]
کاربرد پارچههای نسوز در صنایع مختلف
? صنایع نفت، گاز و پتروشیمی
[list]
[*]عایقکاری خطوط لوله و مخازن
[*]محافظت در برابر آتش و انفجار
[*]پوشش تجهیزات حساس
[/list]
? صنایع فولاد و ذوب فلزات
[list]
[*]عایق کورهها
[*]پردههای نسوز حرارتی
[*]محافظت از اپراتورها
[/list]
? صنایع ساختمانی
[list]
[*]درزگیرهای نسوز
[*]عایقهای ضدحریق
[*]پوششهای ایمنی سازهها
[/list]
? صنایع خودروسازی
[list]
[*]عایق حرارتی موتور
[*]محافظ کابلها و شیلنگها
[/list]
? تجهیزات ایمنی و آتشنشانی
[list]
[*]لباس نسوز
[*]دستکش، پتو و پرده ضدحریق
[/list]
جمعبندی
پارچههای نسوز با توجه به نوع الیاف و پوشش، نقش بسیار مهمی در افزایش ایمنی، کاهش مصرف انرژی و افزایش طول عمر تجهیزات صنعتی دارند. انتخاب نوع مناسب پارچه نسوز باید بر اساس دمای کاری، شرایط محیطی و نوع کاربرد صنعتی انجام شود.
استفاده صحیح از پارچههای نسوز نهتنها باعث ارتقای ایمنی محیط کار میشود، بلکه هزینههای تعمیر و نگهداری را نیز بهطور قابلتوجهی کاهش میدهد.
در بسیاری از صنایع، کنترل حرارت، ایمنی در برابر آتش و مقاومت در شرایط سخت کاری اهمیت حیاتی دارد. پارچههای نسوز بهعنوان یکی از مهمترین تجهیزات ایمنی و صنعتی، نقش کلیدی در محافظت از تجهیزات، نیروی انسانی و محیط کار ایفا میکنند. این پارچهها با توجه به جنس و ساختار خود، در برابر حرارت بالا، شعله مستقیم، مواد شیمیایی و سایش مقاومت بالایی دارند.
در این مقاله به معرفی انواع پارچه نسوز، ویژگیها و کاربردهای آنها در صنایع مختلف میپردازیم.
پارچه نسوز چیست؟
پارچه نسوز نوعی منسوج صنعتی است که از الیاف مقاوم در برابر حرارت، آتش و شرایط محیطی سخت تولید میشود. این پارچهها معمولاً تا دماهای بسیار بالا (از ۲۵۰ تا بیش از ۱۰۰۰ درجه سانتیگراد، بسته به نوع الیاف) مقاومت دارند و در صنایع سنگین، نفت و گاز، پتروشیمی، فولاد، نیروگاهها و صنایع ساختمانی استفاده میشوند.
انواع پارچه نسوز
1. پارچه نسوز فایبرگلاس
پارچه نسوز فایبرگلاس یکی از پرکاربردترین منسوجات نسوز صنعتی است که از الیاف شیشهای بافته میشود و به دلیل مقاومت حرارتی بالا تا حدود ۵۵۰ درجه سانتیگراد، عایق بسیار مناسبی در برابر حرارت، آتش و انتقال حرارتی محسوب میگردد. این پارچه علاوهبر مقاومت حرارتی، دارای خاصیت عایق الکتریکی، مقاومت شیمیایی مناسب و وزن سبک است و به همین دلیل در صنایع مختلفی مانند نفت و گاز، پتروشیمی، فولاد، ساختمان و تجهیزات ایمنی کاربرد گستردهای دارد. از پارچه فایبرگلاس نسوز معمولاً برای عایقکاری تجهیزات، تولید پردههای جوشکاری، لباس و دستکش نسوز، کاور کابلها و محافظت از سطوح در معرض حرارت استفاده میشود و در صورت نیاز میتوان آن را با روکشهایی مانند سیلیکون، تفلون یا فویل آلومینیوم تقویت کرد.
ویژگیها:
[list]
[*]مقاومت حرارتی تا حدود ۵۵۰ درجه سانتیگراد
[*]عایق حرارتی و الکتریکی
[*]وزن سبک و قیمت اقتصادی
[*]مقاومت مناسب در برابر مواد شیمیایی
[/list]
کاربردها:
[list]
[*]عایقکاری حرارتی تجهیزات
[*]دوخت لباسهای نسوز
[*]پردههای نسوز صنعتی
[*]کاور و روکش کابلها
[/list]
2. پارچه نسوز فایبرگلاس با روکش (سیلیکون، تفلون، آلومینیوم)
پارچه نسوز فایبرگلاس روکشدار نوعی پارچه نسوز است که از پارچه فایبرگلاس پایه تشکیل شده و برای افزایش کارایی و دوام، با روکشهایی مانند سیلیکون، تفلون (PTFE) یا فویل آلومینیوم پوشش داده میشود. این روکشها باعث بهبود مقاومت پارچه در برابر رطوبت، روغن، مواد شیمیایی، سایش و نفوذ گردوغبار شده و در عین حال تحمل حرارتی آن را افزایش میدهند؛ بهطوریکه پارچه همچنان مقاومت حرارتی تا حدود ۵۵۰ درجه سانتیگراد (و در برخی کاربردها بیشتر بهصورت غیرمستقیم) را حفظ میکند. پارچه فایبرگلاس روکش سیلیکونی انعطافپذیر و ضدآب است، نوع تفلونی سطحی نچسب و مقاوم شیمیایی دارد و نوع آلومینیومی با بازتاب حرارت، محافظ بسیار مناسبی در برابر تشعشع گرمایی محسوب میشود. از این نوع پارچه نسوز بهطور گسترده در پردههای جوشکاری، عایقکاری خطوط لوله، کاور تجهیزات صنعتی، صنایع نفت و گاز و محیطهای با شرایط سخت کاری استفاده میشود.
انواع روکشها:
[list]
[*]سیلیکونی: ضدآب، مقاوم در برابر روغن و مواد شیمیایی
[*]تفلونی (PTFE): سطح نچسب و مقاومت شیمیایی بالا
[*]آلومینیومی: بازتاب حرارت و مقاومت در برابر تابش گرما
[/list]
کاربردها:
[list]
[*]پردههای جوشکاری
[*]عایقکاری خطوط لوله
[*]پوشش تجهیزات در محیطهای مرطوب یا شیمیایی
[/list]
3. پارچه نسوز سرامیکی
پارچه نسوز سرامیکی نوعی منسوج صنعتی مقاوم در برابر حرارتهای بسیار بالا است که از الیاف سرامیکی با خلوص بالا تولید میشود و معمولاً توان تحمل دما تا حدود ۱۲۶۰ درجه سانتیگراد (و در برخی گریدها بیشتر) را دارد. این پارچه به دلیل مقاومت عالی در برابر شعله مستقیم، شوک حرارتی و مواد شیمیایی، در عین حال وزن کم و انعطافپذیری مناسب، یکی از بهترین گزینهها برای عایقکاری تجهیزات با دمای بالا محسوب میشود. پارچه سرامیکی اغلب با تقویتکنندههایی مانند سیم فولادی یا استیل نسوز بافته میشود تا استحکام مکانیکی آن افزایش یابد و در کاربردهایی نظیر عایق کورهها، پردههای نسوز حرارتی، پوشش تجهیزات صنایع فولاد و ذوب فلزات، پتروشیمی و نیروگاهها مورد استفاده قرار میگیرد.
ویژگیها:
[list]
[*]مقاومت حرارتی تا ۱۲۶۰ درجه سانتیگراد
[*]مقاومت عالی در برابر شعله مستقیم
[*]وزن کم و انعطافپذیری مناسب
[/list]
کاربردها:
[list]
[*]کورهها و صنایع ذوب فلزات
[*]عایق حرارتی تجهیزات با دمای بالا
[*]پردهها و پوششهای ضدحریق
[/list]
4. پارچه نسوز آزبست
پارچه نسوز آزبست نوعی منسوج نسوز است که از الیاف معدنی آزبست تولید میشود و به دلیل مقاومت حرارتی بسیار بالا، عایق بودن در برابر حرارت و الکتریسیته، در گذشته کاربرد گستردهای در صنایع مختلف داشته است. این پارچه توان تحمل دماهای بالا و تماس مستقیم با حرارت را دارد و سابقاً در عایقکاری تجهیزات صنعتی، ساخت واشر و درزگیرهای نسوز، پوشش کورهها و محافظت از سطوح داغ استفاده میشد. با این حال، به دلیل خطرات جدی برای سلامتی انسان و خاصیت سرطانزایی الیاف آزبست، امروزه استفاده از پارچه نسوز آزبست در بسیاری از کشورها محدود یا ممنوع شده و معمولاً با جایگزینهای ایمنتری مانند پارچههای نسوز سرامیکی، فایبرگلاس یا آرامیدی جایگزین میگردد.
ویژگیها:
[list]
[*]مقاومت حرارتی بسیار بالا
[*]عایق حرارتی و الکتریکی
[/list]
⚠️ نکته مهم: استفاده از آزبست به دلیل اثرات سرطانزا در بسیاری از کشورها ممنوع است و معمولاً با الیاف جایگزین ایمنتر جایگزین میشود.
5. پارچه نسوز آرامید
پارچه نسوز آرامید کولار (Kevlar) نوعی منسوج صنعتی پیشرفته است که از الیاف آرامیدی کولار تولید میشود و به دلیل استحکام مکانیکی بسیار بالا، مقاومت عالی در برابر سایش، پارگی و حرارت، در رده پارچههای نسوز با کارایی بالا قرار میگیرد. این پارچه در برابر شعله مستقیم ذوب نمیشود و معمولاً تا حدود ۲۵۰ تا ۳۰۰ درجه سانتیگراد مقاومت حرارتی دارد، در حالی که همزمان انعطافپذیری و دوام بالایی را حفظ میکند. پارچه نسوز کولار به دلیل مقاومت فوقالعاده در برابر تنشهای مکانیکی و ضربه، انتخابی ایدهآل برای تولید لباسها و دستکشهای ایمنی و آتشنشانی، پوششهای محافظ صنعتی، صنایع نظامی و هوافضا، و محیطهای کاری با سایش و خطر بالا محسوب میشود و نقش مهمی در افزایش ایمنی و طول عمر تجهیزات ایفا میکند.
ویژگیها:
[list]
[*]مقاومت در برابر حرارت و شعله
[*]استحکام کششی بسیار بالا
[*]مقاومت در برابر سایش و پارگی
[/list]
کاربردها:
[list]
[*]لباسهای ایمنی و آتشنشانی
[*]دستکشهای نسوز
[*]صنایع نظامی و هوافضا
[/list]
6. پارچه نسوز کربنی
پارچه نسوز کربنی نوعی منسوج صنعتی پیشرفته است که از الیاف کربن تولید میشود و به دلیل مقاومت حرارتی بالا، وزن کم و استحکام مکانیکی مناسب، در کاربردهای خاص و حساس صنعتی مورد استفاده قرار میگیرد. این پارچه در محیطهای بدون اکسیژن میتواند دماهای بسیار بالا را تحمل کند و در برابر شوک حرارتی و تغییرات ناگهانی دما عملکرد پایداری دارد، هرچند در حضور اکسیژن مقاومت حرارتی آن محدودتر است. پارچه نسوز کربنی همچنین دارای رسانایی الکتریکی و پایداری شیمیایی مناسب بوده و به همین دلیل در صنایعی مانند هوافضا، صنایع پیشرفته، کورههای خاص، عایقکاری تجهیزات دما بالا و کاربردهای مهندسی ویژه به کار میرود و انتخابی تخصصی برای شرایط کاری خاص محسوب میشود.
ویژگیها:
[list]
[*]مقاومت حرارتی بالا در محیطهای بدون اکسیژن
[*]وزن کم و استحکام بالا
[*]رسانایی الکتریکی
[/list]
کاربردها:
[list]
[*]صنایع پیشرفته
[*]هوافضا
[*]تجهیزات خاص صنعتی
[/list]
کاربرد پارچههای نسوز در صنایع مختلف
? صنایع نفت، گاز و پتروشیمی
[list]
[*]عایقکاری خطوط لوله و مخازن
[*]محافظت در برابر آتش و انفجار
[*]پوشش تجهیزات حساس
[/list]
? صنایع فولاد و ذوب فلزات
[list]
[*]عایق کورهها
[*]پردههای نسوز حرارتی
[*]محافظت از اپراتورها
[/list]
? صنایع ساختمانی
[list]
[*]درزگیرهای نسوز
[*]عایقهای ضدحریق
[*]پوششهای ایمنی سازهها
[/list]
? صنایع خودروسازی
[list]
[*]عایق حرارتی موتور
[*]محافظ کابلها و شیلنگها
[/list]
? تجهیزات ایمنی و آتشنشانی
[list]
[*]لباس نسوز
[*]دستکش، پتو و پرده ضدحریق
[/list]
جمعبندی
پارچههای نسوز با توجه به نوع الیاف و پوشش، نقش بسیار مهمی در افزایش ایمنی، کاهش مصرف انرژی و افزایش طول عمر تجهیزات صنعتی دارند. انتخاب نوع مناسب پارچه نسوز باید بر اساس دمای کاری، شرایط محیطی و نوع کاربرد صنعتی انجام شود.
استفاده صحیح از پارچههای نسوز نهتنها باعث ارتقای ایمنی محیط کار میشود، بلکه هزینههای تعمیر و نگهداری را نیز بهطور قابلتوجهی کاهش میدهد.